Wersję pierwotną czasopisma stanowi wersja drukowana

numer 10



english abstract >

w numerze:
Józef Majewski
Otto Neubauer
Alina Petrova-Wasilewicz
O świeckich w Kościele

Wybierając problem świeckich w Kościele jako wiodący temat kolejnego, dziesiątego już numeru zeszytów Chrześcijaństwo-świat-polityka byliśmy świadomi wątpliwości, jakie może on budzić. Przede wszystkim samo pojęcie "świecki" nie było znane pierwszemu Kościołowi. Pojawienie się dwóch odmiennych sposobów realizacji chrześcijańskiej tożsamości jest bowiem owocem późniejszej, europejskiej historii chrześcijaństwa. Czy zwracając krytyczną uwagę na ukształtowanie się niewłaściwego sposobu pojmowania specyfiki obu rodzajów powołania oraz na płynące stąd relacje miedzy duchowieństwem a ludźmi świeckimi, jak również na niewykorzystywanie ogromnego potencjału tkwiącego w świeckich jako świadkach wiary, nie będziemy przyczyniali się do pobudzania postaw obronnych, a w efekcie do pogłębiania już istniejących problemów? Uznaliśmy jednak, że warto tę kwestię podjąć i w tym celu zwróciliśmy się do dwóch autorów z prośbą o przedstawienie istoty zagadnienia. Prof. Józef Majewski i Otto Neubauer czynią to z dwóch nieco odmiennych, a głęboko uzupełniających się punktów widzenia. Prof. Majewski w artykule Jak obudzić śpiącego olbrzyma? Pytanie o świeckich w Kościele, sięgając do źródeł chrześcijaństwa i Kościoła wskazuje na wspólny korzeń dwóch odmiennych sposobów bycia chrześcijaninem. Podkreślając wielkość przełomu, jaką w sferze pojmowania tożsamości osób "duchownych" i świeckich stanowił Sobór Watykański II, wskazuje zarazem na jego niedopełniony charakter. Otto Neubauer natomiast osią swych rozważań zatytułowanych Zejść z wysokiego rumaka. O wspólnej misji księży i świeckich uczynił pewną często spotykaną – widzimy to dobrze również w Polsce – postawę ludzi Kościoła, która spogląda na świat z poczuciem wyższości moralnej, zarazem nie unikając środków bogatych w realizacji swych celów.

numer 9



english abstract >

w numerze:
Jan Grosfeld
o. Reainero Cantalamessa
o. Mirosław Pilśniak
Dlaczego mężczyzna i kobieta

W dzisiejszym świecie wyjątkowa rola związku mężczyzny i kobiety dla pełnego rozwoju osobowego, silnie podkreślana w tradycji chrześcijańskiej i żydowskiej, przestaje być oczywista i nierzadko jest kontestowana. Dziewiąty numer zeszytów poświęcony został ukazaniu specyfiki i znaczenia tej relacji. Jan Grosfeld w artykule Mężczyzna i kobieta oraz o . Raniero Cantalamessa OFMCap w tekście Seksualność jako szkoła religii podejmują najistotniejsze antropologiczne uzasadnienia szczególnego traktowania monogamicznego małżeństwa w naszych społeczeństwach. Ponadto, o. Mirosław Pilśniak OP w tekście Dialog małżeński - kilka praktycznych uwag podejmuje kwestię znaczenia dialogu w rozwoju relacji między małżonkami.

numer 8



english abstract >

w numerze:
ks. Andrzej Szostek
Etyczne aspekty zapłodnienia "in vitro"

Ósmy numer zeszytów Chrześcijaństwo-świat-polityka poświęcamy kwestii zapłodnienia in vitro. Tekst ks. prof. Andrzeja Szostka pt. Etyczne aspekty zapłodnienia "in vitro" prezentuje kwestie sztucznego zapłodnienia z punktu widzenia nauczania Kościoła katolickiego. Istotne jest, że Autor nie ogranicza się do często powtarzanego argumentu o zabijaniu zarodków, lecz sięga do samej istoty relacji mężczyzna-kobieta odzwierciedlającej miłość Boga do człowieka. Prof. Tadeusz Mazurczak w artykule Medyczne i genetyczne aspekty zapłodnienia "in vitro" przenosi nas w sferę wydawałoby się czysto medyczną i genetyczną, lecz faktycznie dotyka problemów nie tylko technicznych, lecz również społecznych i moralnych. Ks. dr Artur Filipowicz w artykule Biopsychiczne dylematy stosowania technik "in vitro" skupia się z kolei na psychicznym aspekcie całego procesu zapłodnienia in vitro. Wymiar psychiczny jest bowiem często zapoznawany, bądź przywoływany jedynie jako uzasadnienie zapłodnienia in vitro w aspekcie potrzeb bezdzietnych rodziców.

numer 7



english abstract>

w numerze:
ks. Remigiusz Sobański
O Karcie Praw Podstawowych UE

Numer siódmy periodyku Chrześcijaństwo-świat-polityka<.em> jest próbą przybliżenia chrześcijańskiego, katolickiego spojrzenia na Kartę Praw Podstawowych UE. Tekst wiodący, autorstwa Remigiusza Sobańskiego, O Karcie Praw Podstawowych należy, jak się wydaje, do "optymistycznego" nurtu refleksji nad tym dokumentem. Autor świadomy ograniczeń i słabości Karty nie ma jednak wątpliwości, że należy mu się akceptacja ze strony chrześcijańskiej, a także kościelnej. Podobnego zdania jest Marek Piechowiak, wskazujący w tekście Karta Praw Podstawowych - wróg czy sprzymierzeniec tradycyjnych wartości?, iż Kartę należy uznać za sprzymierzeńca tradycyjnych wartości, gdyż w swej osnowie wpisuje się ona w wyrastającą z tradycji prawnonaturalnej, międzynarodową koncepcję praw człowieka. Piotr Mazurkiewicz w artykule Wokół Karty Praw Podstawowych UE prezentuje nieco bardziej sceptyczne podejście do omawianego dokumentu. Dowodzi, iż zwłaszcza przepisy odnoszące się do prawa do życia, klonowania, oraz małżeństwa i rodziny wskazują, iż twórcy Karty odstąpili w istocie od myślenia o pr awie w kategoriach prawa naturalnego, przyjmując w to miejsce zasadę elastyczności.

numer 6



english abstract >

w numerze:
Mirosława Grabowska
Religia, jednostka, wspólnota

Szósty numer czasopisma Chrześcijaństwo-Świat-Polityka podnosi problem roli religii i religijności w kształtowaniu relacji społecznych we współczesnej Polsce. Nie ulega wątpliwości, iż religia i Kościół odegrały istotną rolę w budowie proto-obywatelskiego społeczeństwa w okresie PRL. Warto zatem zadać pytanie: co współcześnie z tej istotnej społecznej roli religijności pozostało? Prof. Mirosława Grabowska, w wiodącym tekście Religia, jednostka, wspólnota, wychodząc od naszkicowania teoretycznych ustaleń socjologii, pozwalających mówić o wpływie religii na relacje społeczne, zarysowuje rolę, jaką pełniła historycznie i pełni obecnie religia katolicka w kształtowaniu oblicza polskiego społeczeństwa. Wskazuje, iż współczesna religijność wiąże się z etyką pożycia seksualnego i rodzinnego; sprzyja postawom prospołecznym i obywatelskiemu zaangażowaniu; buduje, na różnych poziomach, wspólnoty, stanowiąc zarazem jedyny poważny zasób wzmacniania pozycji jednostki. Z tezami prof. M. Grabowskiej polemizują prof. Irena Borowik (O zróżnicowaniu katolików w Polsce) i prof. Jan Grosfeld (Religijność... ale jaka?).

numer 5



english abstract >

w numerze:
Marek Safjan
Prawo, wartości, demokracja

Piąty numer czasopisma Chrześcijaństwo-świat-polityka podejmuje temat relacji między prawem a wartościami i moralnością w kontekście współczesnej demokracji. Zdajemy sobie sprawę, iż relacja ta stanowi przedmiot sporu nie tylko pomiędzy Kościołem a światem, lecz również w obrębie wyznawców tzw. światopoglądu chrześcijańskiego, a nawet wśród interpretatorów nauki katolickiej. Ta ostatnia przestrzeń sporu dotyczy nie tyle samej etyki chrześcijańskiej, lecz przede wszystkim sposobu jej dialogu ze współczesną demokracją i prawami stanowionymi w jej ramach. Spór ten ujawnił się bardzo wyraźnie podczas Soboru Watykańskiego II i trwa do dnia dzisiejszego.
Prof. Marek Safjan w artykule Prawo, wartości, demokracja próbuje zarysować obszar, na którym realizuje się napięcie pomiędzy prawem, demokracją, a systemami wartości, także tymi, które są owocem religii. Ks. prof. Franciszek Longchamps de Berier komentując tekst prof.Safjana polemizuje z niektórymi tezami Autora. Wydaje się nam, że ta właśnie różnica poglądów odzwierciedlając dwa istotne - chociaż o różnej częstotliwości występowania - nurty refleksji obecne w Kościele katolickim, będzie przydatna dla rozumienia stopnia trudności przekładania treści Magisterium Kościoła na praktykę życia społecznego.

numer 4



english abstract>

w numerze:
Aniela Dylus
Czy przegraliśmy niedzielę? O sensie świętowania

Numer czwarty kwartalnika "Chrześcijaństwo-świat-polityka" poświęcony jest jakże aktualnej dzisiaj kwestii przeżywania niedzieli i świętowania w ogóle. Tradycja kulturowa ukształtowana w euroamerykańskiej strefie cywilizacyjnej mocno akcentowała wyodrębnienie siódmego dnia jako: po pierwsze, dnia wolnego od pracy; po drugie skoncentrowanego na religijnym wymiarze święta. Procesy sekularyzacyjne i laicyzacyjne społecznoœci europejskich i amerykańskich w znacznej mierze zakwestionowały nie tylko sam sposób spędzania dnia świątecznego, ale i sprowadziły go do wymiaru "czasu wolnego", do zwykłego odpoczynku zamiast odpoczynku w Bogu. Co więcej, coraz bardziej widoczne sprowadzanie osoby ludzkiej do homo oeconomicus wywiera presję na traktowanie niedzieli jako dnia pracy.
Profesor Aniela Dylus w artykule wiodącym pt. "Czy przegraliśmy niedzielę? O sensie świętowania" rozważa tytułową problematykę w sposób spokojny, traktując jednocześnie niedzielę jako element sposobu życia właściwy człowiekowi ze względu na jego istotę a nie tylko z powodów konfesyjnie pojmowanej religijności. W numerze zamieszczamy również dwa głosy dyskusyjne: pana Marka Goliszewskiego, prezesa Business Center Club oraz dr Sławomira Sowińskiego z Instytutu Politologii UKSW. Ponadto czytelnik znajdzie wypowiedz redaktora naczelnego "Więzi" Zbigniewa Nosowskiego z poprzedniego panelu związanego z 3 numerem "Zeszytów" dotyczącym "Żydowskiego wymiaru chrześcijaństwa".

numer 3 [2007]


czytaj więcej >
english abstract >


w numerze:
Jan Grosfeld
Żydowski wymiar chrześcijaństwa

Tematem przewodnim trzeciego numeru Chrześcijaństwo-świat-polityka jest kwestia społeczno-politycznych konsekwencji wewnętrznego związku chrześcijaństwa i judaizmu. W artykule Żydowski wymiar chrześcijaństwa prof. Jan Grosfeld wychodząc od naszkicowania różnych form, nie zawsze celowego, fałszowania chrześcijańskiego orędzia w przestrzeni publicznej, wskazuje, iż właśnie świadomość ścisłego pokrewieństwa żydowskiej tradycji religijnej i chrześcijaństwa stanowi pewne zabezpieczenie chrześcijaństwa przed instrumentalizacją. Ukazując odmienność wyrosłego z judaizmu chrześcijaństwa od religii pogańskich, jak również islamu, pomaga dostrzec w jakim sensie "chrześcijaństwo jest owocem Starego Testamentu" (kard. J.M. Lustiger), stawiając przy tym tezę, iż odkrycie żydowskich korzeni chrześcijaństwa jest fundamentalnym warunkiem na drodze realizacji jedności chrześcijan. W tym numerze zamieszczone zostały również krótsze teksty autorstwa prof. Antoniego Kamińskiego i ks. prof. Piotra Mazurkiewicza. Są one kontynuacją podjętego w poprzednim numerze wątku dotyczącego znaczenia chrześcijaństwa dla procesów kształtowania się społeczeństwa obywatelskiego w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej.

numer 2 [2007]


czytaj więcej >
english abstract >


w numerze:
Edmund Wnuk-Lipiński
Meandry formowania się społeczeństwa obywatelskiego w Europie Środkowej i Wschodniej

Tematem wiodącym drugiego numeru kwartalnika Chrześcijaństwo-świat-polityka. uczyniliśmy społeczeństwo obywatelskie i proces jego formowania się w Europie Środkowo-Wschodniej, przede wszystkim zaś w Polsce. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wśród krajów tego regionu polskie doświadczenie jest w tej dziedzinie najbogatsze. W swoim artykule profesor Edmund Wnuk-Lipiński wydobywa specyfikę sekwencji powstawania i formowania się społeczeństwa obywatelskiego w europejskich krajach komunistycznych w porównaniu z jego historią na Zachodzie. Co istotne, Autor stara się uwzględniać rozmaite czynniki, które miały wpływ na taki a nie inny sposób ukształtowania się demokracji w tych krajach. Wśród tych czynników szczególną rolę odgrywała religijność, czy może raczej wymiar religijny, a konkretnie mówiąc chrześcijaństwo, które w kulturze zachodniej miało przecież fundamentalny wpływ kulturotwórczy. W Polsce przede wszystkim, ale też w innych krajach budzenie świadomości, poczucia tożsamości, odwagi i wolności nie może pominąć istotnej roli Jana Pawła II, co podkreślają analitycy nie tylko o chrześcijańskim światopoglądzie. Z powyższych doświadczeń płyną rozliczne, nie do końca jeszcze widoczne i sformułowane wnioski na dziś i jutro.

W niniejszym numerze znajdują się również krótkie teksty autorstwa prof. Ireny Lipowicz i o. dr Dariusza Kowalczyka SJ. Zawierają one główne spostrzeżenia i tezy, które zaprezentowali autorzy podczas panelu poświęconego tematyce pierwszego numeru (Przebaczenie i pojednanie). Problemy w nich poruszone wiążą się przy tym z kwestią przejścia od komunizmu do demokracji i powstawaniem społeczeństwa obywatelskiego w Polsce.

numer 1 [2006]


czytaj więcej >
english abstract >


w numerze:
ks. Piotr Mazurkiewicz
Przebaczenie i pojednanie

Punktem wyjścia artykułu Przebaczenie i pojednanie jest, sformułowana przez Jana Pawła II po tragicznych wydarzeniach 11 września 2001 roku, teza, iż pogwałcony porządek moralny i społeczny przywrócić można w pełni jedynie przez powiązanie ze sobą sprawiedliwości i przebaczenia. Autor, zwracając uwagę na pozorny konflikt przebaczenia z ludzką naturą, zauważa, iż to przemoc w dłużej perspektywie okazuje się "przeciw-skuteczna", podczas gdy przebaczenie, będące zawsze aktem osobistej decyzji, pozwala odzyskać wolność od "grzechów przeszłości". Analiza statusu ontologicznego człowieka, niosącego w sobie "z definicji" winę metafizyczną, jak również racji teologicznych przebaczenia, prowadzi go do spostrzeżenia, iż przebaczenie jest dla człowieka naturalną drogą do wolności. W przypadku wybaczenia winy moralnej przebaczenie okazuje się również uwolnieniem "drugiego", niejako powołaniem do istnienia nowej osoby. Zwracając uwagę na asymetrię w relacji przebaczenia, autor podkreśla związek przebaczenia i pojednania , które przywraca "równość wzajemnego uznania". Przechodząc od osobowego do społecznego i politycznego wymiaru przebaczenia, omawia społeczne mechanizmy sprzyjające upowszechnieniu indywidualnych decyzji o wybaczeniu. Wiele uwagi poświęca kwestii oczyszczania społecznej pamięci, zdolności rozróżniania rodzaju winy (moralnej, politycznej, kryminalnej) oraz obowiązkowi restytucji.